ماراتن رقابت احزاب سیاسی در عراق
اين روزها عرصه سياسي عراق شاهد ديدارها و بازديدهاي فراوان شخصيتهاي سياسي و فراكسيونهاي پارلماني و گروههاي مختلف داخلي و خارجي است. دفاتر شخصيتهاي مانند نوري المالكي، اياد علاوي و عادل عبدالمهدي با ترافيك شديدي از بازديدها و ديدارها مواجه شده است. اين كشور اشغال شده كه هنوز هم آثار نظاميگري در اين كشور بيداد ميكند، هنوز نتوانسته بعد از گذشته 7 سال از اشغال روي آرامش بخود بگيرد و اقوام مختلف را به گرد هم در زير چتر يك دولت واحد متحد كند.
متاسفانه عرصهها و زمينههاي نفوذ و اختلاف بيگانگان و برخي دولت مرتجع عرب در اين كشور آنقدر زياد است كه سناريوهاي مختلف براي تشكيل دولت هنوز به بار ننشسته و ائتلافهاي پيروز به رغم داشتن بيشترين آراء و كرسيهايي كه در پارلمان دارند، هنوز در تشكيل دولت عاجر ماندهاند.
روزنامه عراقي "الصباح" از يك سناريوي جديد تقسيم قدرت در عراق خبر داد كه بر اساس آن همپيماني ملي به نخستوزيري، فهرست العراقيه رياست پارلمان و ائتلاف كردستان نيز تصدي پست رياست جمهوري را در دست خواهند گرفت. برخي رسانههاي ديگر نيز از نزديكي ائتلاف ملی به رهبری سید عمار حکیم با فهرست العراقیه به رهبری ایاد علاوی براي تشكيل دولت جديد خبر دادهاند.
امكان نخست وزيري عادل عبدالمهدي با داشتن 9 وزارتخانه
اما به نظر ميرسد برخلاف خبر روزنامه الصباح، ظاهراً العراقیه پذیرفته عادل عبدالمهدی نخستوزیر شود و ایاد علاوی به پست ریاست جمهوری برسد و از آنجا که اکثریت پارلمان را در اختیار دارد، 9 وزارتخانه نیز به آن داده شود تا حق اکثریت پارلمان وي ادا شود. کردها نیز به پست ریاست مجلس برسند و همزمان پست وزارت امور خارجهشان با پست وزارت نفت جابهجا شود.
در اين سناريو العراقیه پست وزارت امور خارجه را برای خود میخواهد و رافع العیساوی، مسئول مذاکره کننده اصلی فهرست العراقیه و صالح المطلک، که به دلیل روابطش با حزب بعث از شرکت در انتخابات منع شد، برای آن دندان تیز کردهاند. اما ظاهرا این تنها سناریویی است که برای رسانهها طراحی شده است. منابع عراقی نزدیک به مجلس اعلا نيز در برخي رسانهها اعلام كرده اند كه «این خبرها صرفاً خوراک خبری دارد و هنوز هیچ توافقی حاصل نشده است.»
دشواريهاي پنهان تشكيل دولت در عراق
اما تشكيل دولت در اين كشور دشوار از تصور است، فهرست العراقیه در مذاکرات خود با ائتلاف ملی از آنها خواسته که تضمین دهد قوه قضائیه عراق به طور کامل تصفیه میشود، وزارت کشور، سازمان امنیت و ارتش به طور کامل پاکسازی خواهد شد، رهبران سابق حزب بعث در سازمان امنیت عراق که در دوران رژیم بعث فعال بودند مجدداً به پستهای خود در وزارت امنیت باز خواهند گشت و هیئت پاکسازی حزب بعث به ریاست احمد چلبی نیز منحل خواهد شد.
علاوه بر تمام اینها، طرحی پیشنهاد شده که از اختیارات پست نخستوزیری به شکل قابل توجهی کاسته شود و اختیارات آن به سازمان استراتژیک و امنیت سیاسی سپرده خواهد شد، این پستی است که آمریکاییها طراحی کردهاند و مورد توافق ائتلاف ملی نیست. ائتلاف ملی در برابر تمام این خواستهها تاکنون مقاومت کرده و هیچ کدام از آنها را نپذیرفته است.
كاهش اختيارات نخست وزيري كودتاي خزنده عليه شيعيان
ظاهراً مجلس اعلاي اسلامي عراق پست نخستوزیری را موضوعی مختص به شیعیان میداند که به هیچ وجه نباید در برابر آن کوتاه آمد. ائتلاف ملی و در رآس آن مجلس اعلا کوتاه آمدن در برابر کاهش اختیارات نخستوزیری را به مثابه خیانت به آینده شیعیان میداند و آن را کودتایی خزنده علیه جایگاه شیعیان عراق دانسته است.
شیخ جلال الدین صغیر، از سران مجلس اعلا نیز در گفت و گو با خبرگزاری عراقی واخ گفته كه «دیدگاههای ما با العراقیه به هم نزدیک شده ولی بدان معنا نیست که میتوانیم ظرف چند روز آینده اعلام همپیمانی کنیم، آنها با نخستوزیری عادل عبدالمهدی موافقند اما مسئله این است که ما برنامههای پیشنهادی آنها را قبول نداریم، آنها خواستههایی دارند که با اصول ما منطبق نیست و با قانون اساسی نیز به طور شگرفی مغایرت دارد.»
در همین حال مذاکرات ائتلاف ملی با دولت قانون همچنان ادامه دارد. اگر چه همچنان رد نخستوزیری مجدد مالکی حرف قاطعانه ائتلاف ملی است ولی تلاشها برای راضی کردن مالکی برای کوتاه آمدن از پست نخستوزیری همچنان ادامه دارد.
نکته جالب این جا است که اعضای ائتلاف دولت قانون نیز از پافشاری مالکی برای رسیدن به نخستوزیری خسته شدهاند، جمعی از نمایندگان این ائتلاف در نامهای به مقتدی صدر از وي خواستهاند که در رد نخستوزیری مالکی لحظهای کوتاه نیاید و همچنان بر مواضعش ایستادگی کند. آنها از این که به عضویت ائتلاف مالکی در آمدهاند به شدت ابراز پشیمانی کردهاند.
از سوی دیگر مذاکرات فشردهای در خانه مسعود بارزانی، رئیس اقلیم کردستان به راه افتاده که هدف از آن به اجماع رسیدن کردها برای حمایت رسمی از نامزدی عادل عبدالمهدی است. دفتر مسعود بارزانی با صدور بیانیهای در این زمینه اعلام کرد، عادل عبدالمهدی نامزد مورد حمایت پیمان کردستان نیز هست و این تشکل به زودی و پس از جلساتش وی را به عنوان نامزد خود نیز مطرح خواهد کرد.
اما اظهارات مقامات عراقي نيز در نوع خود جالب است؛ در همین رابطه جلال طالبانی رئيس جمهور اين كشور در گفتوگو با شبکه العربیه گفت«پست ریاست جمهوری یک موضوع کردی است ولی ما میتوانیم بر سر آن با دیگر جریانهای سیاسی مذاکره کرده و آن را واگذار کنیم.» حسن داناییفر، سفیر جمهوری اسلامی ایران در بغداد نیز گفت: «ما هیچ خط قرمزی برای نخستوزیری ایاد علاوی نداریم.» آمریکاییها نیز رسماً به العراقیه ابلاغ کردهاند که حاضر به حمایت از ایاد علاوی برای پست نخستوزیری نیستند و ترجیح میدهند کسی نخستوزیر شود که مخالفت ایران را پشت سر خود نداشته باشد.
بدین ترتیب گمان این که دولتی در حال شکلگیری است و ملت عراق مثلاً تا یک هفته دیگر جشن پایان بحران دولت را برگزار میکنند بیشتر به حس خوشبینی باز میگردد تا حقیقت ماجرا. هنوز ماراتن رقابت احزاب سیاسی عراق با یکدیگر ادامه دارد.
